Ongeveer 80% minder Mycosphaerella in LED-komkommers: hoe Zuidgeest Komkommers de transpiratie weer op gang kreeg

Casestudy · Zuidgeest Komkommers, Delfgauw, Nederland · Komkommers in de hoge draad onder volledig LED

In het kort

Overzicht

Zuidgeest Komkommers teelt komkommers in de hoge draad onder volledig LED. Na de overstap van SON-T werd Mycosphaerella (zwarte stengelrot) een terugkerend probleem.

Samen met Weel.Invent, Glastuinbouw Nederland en Sigrow mat het bedrijf wat het gewas zelf ervoer: bladtemperatuur, netto straling, de temperatuur van het scherm boven het gewas, en de luchtvochtigheid in de kas, boven het scherm en buiten.

De data lieten zien dat het licht niet de oorzaak was. De regeling wel. Met aanpassingen in verwarming, ontvochtiging en schermen bracht het bedrijf de Mycos-problemen met ongeveer 80% terug, alleen met handmatige klimaatregeling.

De uitdaging: een kouder gewas onder LED

Zuidgeest stapte over van 85 µmol/m²/s SON-T naar 200 µmol/m²/s LED. LED geeft het licht zonder de stralingswarmte die SON-T-lampen op het gewas brengen. De kop van het gewas bleef koeler dan voorheen, terwijl de klimaatinstellingen nog op SON-T waren afgestemd.

Een kouder gewas verdampt minder. Blijft de transpiratie laag terwijl de wortels water blijven opdrukken, dan komt het vocht in en op de plant terecht: guttatie in de kop, condens op de bladeren en een nat microklimaat waarin Mycos gedijt. De uitbraken kwamen seizoen na seizoen terug.

Het Airmix-systeem en de dubbele energieschermen waren er al. Elk werkte op zich goed. Wat ontbrak, was zicht op hoe ze samen op het gewas inwerkten.

Doelen

• Uitzoeken waarom Mycos onder LED toenam
• De transpiratie weer op gang krijgen zonder energie te verspillen
• De bevindingen omzetten in klimaatinstellingen die de teler elke dag kan gebruiken

De Sigrow-oplossing

Sigrow installeerde een opstelling voor gewasmonitoring in de kas:

• Stomata Camera met automatische bladherkenning boven de kop van het gewas, één onder een rij Airmix-ventilatoren en één tussen twee rijen, voor de bladtemperatuur
• Net Radiometer net boven de kop van het gewas, voor de stralingsbalans van het gewas
• Infraroodsensor die de temperatuur van het onderste scherm meet
• Sensoren voor luchttemperatuur, relatieve luchtvochtigheid en PAR in de kop en lager in het gewas
• Vochtmetingen boven het scherm, in de kas en buiten, zodat de Sigrow app het verschil in absolute vochtigheid daartussen kon laten zien

Het onderzoek stond onder leiding van Weel.Invent, met steun van Glastuinbouw Nederland. Van der Ende Group leverde het Airmix-systeem.

Wat de data lieten zien

De lucht was gelijkmatig. Het gewas niet. Rooktesten en luchtmetingen lieten zien dat de lucht uit de Airmix zich goed door de kas verspreidde, ook tussen de rijen ventilatoren. De luchttemperatuur leek overal gelijk. De bladtemperatuur vertelde een ander verhaal: op sommige avonden waren de bladeren onder de Airmix-rij kouder dan de bladeren tussen de rijen.

De avond was het kritieke moment. Op een van die avonden koelde het scherm te snel af en zakte de netto straling in de kop van het gewas naar −40 W/m². Het gewas verloor warmte naar boven, de bladeren koelden af en de transpiratie viel stil. De avond erna voorkwam een kleine kier in beide schermen, met de Airmix uit en de ramen dicht, dat het scherm zo snel afkoelde. De data riepen daarna de volgende vraag voor de teler op: was die kier eigenlijk nodig, of zat er al genoeg warmte in de kas voordat de schermen dichtgingen?

Zonder lampwarmte heeft de kop van het gewas warmte van onderen nodig. Met de groeibuis op 30 °C lag de netto straling in de kop rond −12 W/m². Met de buis op 40 °C kwam die op ongeveer −7 W/m². Minder warmteverlies naar het kasdek betekent een warmer blad en meer transpiratie in de kop.

Ontvochtigen werd lastiger naarmate de buitenlucht vochtiger werd. ’s Avonds werd de Airmix minder ingezet, precies op het moment dat de buitenlucht vochtiger werd. De kas werd natter en het gewas kon moeilijker verdampen. Het verschil in absolute vochtigheid tussen buiten, boven het scherm en binnen liet zien wanneer de Airmix en de ramen meer konden doen.

Genomen maatregelen

• Groeibuis op ongeveer 20 cm boven de kop van het gewas gehangen en warmer gestookt, zodat de top van het gewas warmte van onderen krijgt
• Schermen zoveel mogelijk dicht gehouden, zodat er geen koude lucht op het gewas valt
• Raamopening gestuurd op het verschil in absolute vochtigheid tussen buiten en boven het scherm
• Ontvochtiging met de Airmix gestuurd op het verschil in absolute vochtigheid tussen boven het scherm en binnen, met de uitblaastemperatuur alleen als grens, gemeten ongeveer 3 m achter de ventilator
• Eerst een kier in het onderste scherm, en alleen als het nodig was ook in het bovenste scherm, wanneer de luchtvochtigheid opliep of de transpiratie te laag bleef
• Klimaat gestuurd op bladtemperatuur en netto straling, niet alleen op luchttemperatuur
• Geplukt blad snel afgevoerd om vocht en sporendruk te verlagen

Resultaten

“Met een goede handmatige klimaatregeling is ongeveer 80% minder Mycosphaerella al mogelijk. Met automatisering denken we nog verder te kunnen komen.”

Rutger Vreezen, Data Driven Growing Specialist, Sigrow

Belangrijkste lessen

• Onder LED mist het gewas de stralingswarmte die het van SON-T kreeg. Verwarming, schermen en ontvochtiging moeten allemaal opnieuw worden afgesteld.
• Mycos onder LED is een regelprobleem. Dat betekent dat het te meten en op te lossen is.
• Gelijkmatige lucht betekent nog geen gelijkmatig gewas. Bladtemperatuur en netto straling laten zien waar het gewas te koud wordt, lang voordat Mycos zich laat zien.
• Een warmere buis dicht bij de kop van het gewas is een kleine aanpassing met een meetbaar effect op hoeveel warmte het gewas ’s nachts verliest.

Veelgestelde vragen

Waarom neemt Mycosphaerella toe bij LED-komkommers?

LED-lampen geven veel minder stralingswarmte dan SON-T-lampen. De top van het gewas wordt kouder, verdampt minder en blijft langer nat, en dat is precies het klimaat dat Mycosphaerella nodig heeft.

Wat zorgde voor minder Mycos bij Zuidgeest Komkommers?

Een combinatie van aanpassingen: een warmere groeibuis dicht bij de kop van het gewas, schermen dicht zodat er geen koude lucht op het gewas valt, en ramen en Airmix gestuurd op het verschil in absolute vochtigheid. Bladtemperatuur en netto straling lieten zien of elke aanpassing werkte.

Hoe ziet u of een komkommergewas ’s nachts te koud is?

Meet de plant, niet alleen de lucht. Een warmtebeeldcamera met bladherkenning laat de bladtemperatuur zien, en een nettostralingsmeter boven het gewas laat zien hoeveel warmte het gewas verliest naar het kasdek.

Is dit hetzelfde als de meeldauwcase van Sigrow?

Nee. Die case gaat over het vroeg opsporen van echte meeldauw in snackkomkommers. Deze gaat over het terugdringen van Mycosphaerella-problemen met klimaatregeling onder LED. Het verhaal van de teler leest u in Minder Mycos in LED-komkommer.

Over Zuidgeest Komkommers

Zuidgeest Komkommers is een familiebedrijf in Delfgauw, gerund door Marco en Mike Zuidgeest. Ze telen komkommers in de hoge draad onder volledig LED, met een Airmix-systeem en dubbele energieschermen.

Is uw gewas kouder dan uw klimaatcomputer laat zien?

Teelt u komkommers onder LED, of staat de overstap op de planning? Onze Plant Scientists laten u zien wat uw gewas op een winteravond doet, voordat Mycos het u laat zien.

success@sigrow.com (9.00 tot 18.00 uur)